Vleermuizen zijn zoogdieren. Ze leggen dus geen eieren, maar baren hun jongen net als andere zoogdieren. Meestal krijgen ze maar een enkel jong per jaar. Heel anders dus dan bij muizen. Ook kunnen ze nauwelijks knagen en stinken doen ze in de regel ook al niet. Als ik nu bovendien onthul dat er nog NOOIT een vleermuis in iemands haar is gevlogen, zouden nu toch alle vooroordelen over vleermuizen uit de wereld moeten zijn!
VOEDSEL
Alle vleermuizen in Europa eten hoofdzakelijk insecten. Elke vleermuis eet elke nacht vele honderden insecten. Hiermee zijn ze dus ook nog eens erg nuttig. Vele zangvogels zorgen er overdag voor dat er niet te veel insecten komen, vleermuizen doen dat 's nachts. Omdat ze 's nachts niet genoeg kunnen zien om die kleine beestjes te vangen, gebruiken ze hiervoor een echolocatie-systeem, ook wel sonar genaamd. Ze zenden zelf geluiden uit, waarvan ze de echo's opvangen. Hieruit kunnen ze dan voldoende informatie afleiden om hun weg in het donker te vinden en insecten te vangen. Die geluiden zijn voor ons onhoorbaar, maar met een 'ultrasoon-ontvanger' zijn ze goed hoorbaar te maken. Meer informatie hierover vindt u bij de veel gestelde vragen (FAQ).
WINTER
's Winters vliegen er vrijwel geen insecten. Om de winter toch door te komen, zouden vleermuizen, net als vele insecten-etende vogels, naar warmere streken op aarde kunnen trekken. Daar zouden ze dan door kunnen gaan met het vangen en eten van insecten. Hoewel verschillende soorten vleermuizen flinke afstanden kunnen afleggen tijdens de trek, is het echte warme klimaat voor hen toch te ver. Dus hebben ze een andere truc bedacht: ze gaan in winterslaap. Daarbij verlagen ze hun lichaamstemperatuur tot die van de omgeving en verlagen hun hartslag en andere lichaamsfuncties. Zo weten ze op hun vetvoorraad de winter door te komen zonder te eten. Ze overwinteren in een rustige, koele, donkere en vochtige ruimte met een stabiel binnenklimaat. Vele soorten gebruiken daarvoor allerlei soorten onderaardse ruimten, zoals de kalksteengroeven in Zuid-Limburg, of forten, ijskelders en bunkers elders in Nederland. Sommige gebouwbewonende soorten overwinteren op beschutte plaatsen in gebouwen, sommige boombewoners overwinteren in bepaalde dikke bomen. Zo'n winterslaap duurt zo'n beetje van oktober t/m maart, ongeveer een half jaar dus!
KOLONIES
Kolonies bestaan uit een aantal vleermuizen bij elkaar. In het voorjaar en de zomer zijn dit alleen maar vrouwtjes. Deze krijgen hier hun (meestal) enige jong en brengen die hier ook groot. Daarbij worden mannetjes niet geduld. In de nazomer proberen de mannetjes van sommige soorten vleermuizen een harem van vrouwtjes om zich heen te verzamelen om mee te paren. Kolonies van soorten als dwergvleermuis, laatvlieger en meervleermuis zitten meestal in gewone woonhuizen, in de spouw of onder de dakpannen. Andere soorten zitten liever op (kerk)zolders of in holle bomen.
IN HUIS
Meestal blijft een vleermuis in een huis of gebouw onopgemerkt. Maar er kan overlast optreden als een kolonie vleermuizen
in ruimtes boven plafonds en achter muurbetimmeringen terechtkomt of zelfs in een kamer doordringt.
Die overlast is meestal maar tijdelijk. Doorgaans verhuizen vleermuizen om de paar weken.
Een rondvliegende vleermuis in de kamer is wel even schrikken! Gevaar is er echter niet. Als u in de avondschemering de ramen openzet,
vindt de verdwaalde vleermuis meestal zelf de weg naar buiten.
Bij aanhoudende overlast moeten natuurlijk maatregelen worden getroffen. Vaak kunt u vrij eenvoudig voorkomen dat vleermuizen in ruimtes komen
waar ze niet gewenst zijn. Belangrijk is wel dat vleermuizen door zulke maatregelen niet ingesloten raken. Raadpleeg daarom iemand die ter zake
kundig is. Voor hulp en advies bij overlast door vleermuizen kunt u contact opnemen met uw gemeente of met de Vleermuiswerkgroep Nederland (VLEN). Die kan u dan
in contact brengen met deskundigen bij u in de buurt. De VLEN is onderdeel van de VZZ en kunt u bereiken via Vleermuis.net.
ZIEKTEN Vleermuizen die overdag aan een muur hangen of op de grond liggen, kunnen soms ziek zijn.
Soms wordt in Nederland bij een zieke vleermuis een vorm van rabies (hondsdolheid) geconstateerd.
Dan gaat het bijna altijd om de laatvlieger, een vrij grote soort (van kop tot staart bijna 10 cm). De meeste vleermuizen waar mensen mee in contact komen
zijn veel kleiner (van kop tot staart 4-5 cm) en bij deze komt rabies niet voor. De meeste vleermuizen in Nederland zijn dus niet besmet.
Gevaar voor besmetting bestaat trouwens alleen wanneer een vleermuis bijt. Dit kunt u eenvoudig voorkomen; neem altijd het zekere
voor het onzekere:
Ook in de provincie Flevoland, waar ik tot voor kort woonde, komen vleermuizen voor. Van de 15 soorten die in Nederland jaarlijks voorkomen, zijn
er in Flevoland tot nu toe 8 waargenomen. De dwergvleermuis is de kleinste soort van Europa en komt ook
in Flevoland veel voor. Als hij zijn vleugels heeft opgevouwen past hij bijna in een lucifersdoosje.
Het is de enige soort waarvan we kolonies hebben gevonden in Flevoland, althans tot nu toe. Kolonies zijn gevonden in Lelystad,
Almere en Dronten, maar er zijn er vast meer die we nog niet weten. Overwinterende vleermuizen zijn in Flevoland nog maar weinig gevonden. Dat komt vooral omdat hier vrijwel geen geschikte
ondergrondse ruimtes zijn. Dit nieuwe land is aangelegd in het tijdperk van de koelkast, dus kelders zijn bijna nergens aangelegd en dus ook
niet beschikbaar voor vleermuizen. Daarom zijn er de laatste jaren enkele winterverblijfplaatsen voor vleermuizen aangelegd.
Rijkswaterstaat bouwde in 1996 een gang in het talud van een viaduct over de Hoge Vaart, Staatsbosbeheer maakte in 1996 een winterverblijf voor vleermuizen
van enkele voormalige toiletgebouwtjes en op de Waiboerhoeve bij Lelystad werd in 1999 een vleermuiskelder gebouwd van duikerelementen.
Een bijzondere verblijfplaats kwam gereed in november 2000. In twee holle pijlers van de toegangsbrug van Kasteel Almere werden voorzieningen voor vleermuizen aangebracht. Deze kunnen als
winterverblijf dienen en aan de zonzijde ook als zomerverblijfplaats.
Sinds kort bestaat er ook een vleermuiswerkgroep in het Gooi en de Vechtstreek, mijn huidige woonomgeving, klik hier. VRAGEN Wilt u meer weten over vleermuizen of heeft u een gerichte vraag, kijk dan eerst nog even bij de veel gestelde vragen (FAQ). Er zijn nog meer informatieve sites over vleermuizen in Nederland. Zie bij de
links. Bij de VZZ
krijgt u ook informatie over andere zoogdieren in Nederland. Klik hier voor FOTO's van vleermuizen Help mee om onze vleermuizen te beschermen!
Vleermuizen zijn wettelijk beschermd.
Vleermuizen zullen NOOIT iemand aanvallen, zeker niet als ze ziek zijn.
Dan zijn ze teveel verzwakt om wat dan ook te doen.
Vleermuizen in een spouw of onder het dak vormen geen enkel gevaar. 
Een andere wat grotere soort die hier vooral in Zuidelijk Flevoland voorkomt is de rosse vleermuis. Deze verblijft
overdag in holle bomen. Omdat er nog niet voldoende oude en holle bomen zijn in onze nog jonge polders, moeten ze elke nacht vanaf
het 'oude land' hier naar toe vliegen om bij ons insecten te komen vangen. Dan vliegen ze dus steeds vele tientallen kilometers per nacht.
Onlangs is een project gestart om wat aan dat gebrek aan holle bomen te doen. Klik hier voor meer informatie.
De meervleermuis komt overal in Flevoland voor, maar alleen boven de wat bredere wateren, zoals vaarten, de randmeren en het IJsselmeer.
Een kolonie hebben we nog niet gevonden, maar ik zou er niet van opkijken als er toch een kolonie in Lelystad blijkt te zitten.
Meer informatie over vleermuizen in Flevoland vindt u in een artikel uit 1993. Het stond in een jubileumboekje van de KNNV in Lelystad.
In de winter van 1998/99 werd in de kelder van Staatsbosbeheer
de eerste overwinterende (grootoor)vleermuis gevonden. In januari 2004 bleken dat er inmiddels 11 te zijn geworden. Ook overwinteren er vlinders,
vooral roesjes (een nachtvlinder) en dagpauwogen.
dagpauwoog
Hier is nog een artikel hierover.
GOOI en VECHTSTREEK
Zit uw vraag er niet bij,
neem dan contact op met Rombout de Wijs.
Laatste wijziging 17 februari 2009
(c) Rombout de Wijs