"Van der Heem"
| Index: |
 |
| Intro | INDEX |
Deze Nederlandse Solex heeft daarbij een eigen motornummer systeem, los van het Franse systeem. Tot in de jaren zestig blijft de produktie van de Nederlandse Solex het Franse model in al zijn vernieuwingen volgen (met steeds een vertraging van ongeveer zes maanden). In Nederland zijn tot eind jaren zestig alleen de standaard frametypes met 26, 24 en 23 inch wielmaten gemaakt.
Een van de direkt zichtbare verschillen met de Franse Solex is de gesloten kettingkast en een stevige bagagedrager. Eenvoudig herkenningspunt bij de hierna volgende indeling van de Solex in Nederland is de vorm van het frame boven de pedalen:
Foto links boven: de framebuis van de ZWANENHALS loopt in een medaillonvorm van stuurbuis tot zadel. Motornummers: 1000 - 206384.
Foto rechts boven: bij het KOFFERTJE wordt de ronde framebuis vanaf de pedalen afgedekt door een rechthoekige framekap. Het 'koffertje' heeft daarbij een kleine opbergruimte voor gereedschap boven de pedalen, afgesloten door een grijze plastic deksel. Motornummers: 206385 - 446411.
- Foto links onder: de OTO heeft geen opbergvak
meer boven de pedalen, dit is vervangen door een plateau met afgeronde
hoeken. De zichtbare ronde framebuis blijft dezelfde als bij zijn voorganger.
Motornummers: 446412 - 687500.
Foto rechts onder: bij de 3800 is
de ronde framebuis geheel vervangen door een rechthoekig frame. Het plateau
boven de pedalen blijft gehandhaafd maar is niet meer afgerond. (Franse)
motornummers vanaf 4003301.
| SOLEX organisatie in Nederland | INDEX |
- R.S. Stokvis: Licentiehouder voor SOLEX produktie in Nederland en distributie binnen de BENELUX landen, Belgische Congo en Indonesië (de oudste Nederlandse SOLEX uitvoeringen tonen de "RS" sticker onder het stuur, dat synoniem werd voor de naam "Rijwiel Solex"). Stokvis distribueerde ook de bekende SOLEXINE olie.
- v.d. Heem: Onderneming die naast diverse elektrische apparaten ook de SOLEX motor heeft gebouwd (het v.d. Heem logo staat goed zichtbaar op het carter).
- ENAF: Eerste Nederlandse Autorijwiel Fabriek. Een samenwerkingsverband tussen Stokvis en Van der Heem voor Solex fabrikage (zie foto van Jan van der Heem en Egon Eriksson, verkoopdirecteur van Stokvis, ter gelegenheid van de 250.000-ste Nederlandse SOLEX in 1957).
- ERRES: maatschappij ter financiering van R.S. Stokvis produkten (zie folder).
- Klantenbinding stond hoog aangeschreven bij Stokvis. Voorbeelden hiervan zijn de Schiphol rally begin jaren vijftig
en het blad "Op de Solex" van 1949 tot 1953.
Van de Stokvis SOLEX garantie kon de klant niet alles verwachten.
| Zwanenhals (1948-1956) | INDEX |
- hoofdkenmerken: doorlopend ronde framebuis van stuurbuis tot zadel ("zwanenhals of medaillon"), kleine geluidsdemper boven bij de motor, vrijstaande koplamp.
- framenummers: ingeslagen op de V-vorm onder de zwanenhals
- 45cc versie (1948-1953)
-
kenmerk: luchtfilter boven de carburateur heeft de vorm van een peperbus
- motornummers 1000-98.000
- aflevering van de eerste 50 exemplaren op 29 mei 1948 aan het personeel
- de eerste 33 motoren (herkenbaar aan de letter "H" voor het motornummer) zijn gebouwd met Franse onderdelen; alleen het frame is Nederlands
- start van de verkoop op 1 augustus 1948; in dit zelfde jaar zijn er 1300 exemplaren gemaakt
- cylinderkop met drie bouten bevestigd, externe spoelpoort, kamzuiger, boring x slag: 38 x 40 mm, geen motorlichter
- tot motornummer 2330 is een Franse ontsteking en vliegwielkap (met twee ronde moeren vastgezet) gebruikt, ook daarna is de Nederlandse statorplaat van plaatijzer en de vliegwielkap van aluminium (met één schroef vastgezet)
- terwijl de eerste motoren (zeker tot motornummer 9691) geen 'dom' op het carter hebben, is dit later toch een opvallend kenmerk van de peperbus uitvoering
- tot motornummer 6622 is het kontragewicht op de krukas geschroefd, daarna is het één geheel met de krukas
- bougie staat recht op cylinderkop, tank van ijzer met 1 liter inhoud, tankdop met ribbel op rand
-
zadeldek van bruin leer, aluminium vrijstaande koplamp
op het motorblok ; RS embleem
onder het stuur
- toerental 2200 tpm / vermogen 0.4 pk / snelheid 17 km/h (start produktie) tot 22 km/h
- sproeiermaat aanvankelijk 19, daarna 23, vanaf motornummer 33000 wordt 28 de standaard sproeiermaat
- introduktie in 1950 van een parkeerstandaard onder de trappers
- oudste type motor (tot 1951) heeft 5 carterbouten, diameter aandrijfrol aanvankelijk ongeveer 49mm
- vanaf 1951 (motornummer 38798) wordt de diameter van de aandrijf rol 47mm, het carterdeksel krijgt 8 bouten, het zadeldek is nu van zwart plastic, de koplamp vrijstaand op motorblok, een ENAF embleem prijkt onder het stuur
- vanaf motornummer 57000 wordt een motorlichter gemonteerd met daaraan gekoppeld de kompressieklep, deze in plaats van de klinkvergrendeling tot dan toe, het stuur is iets hoger omgebogen, het toerental wordt verhoogd tot 2500 tpm
- introduktie in april 1953 van een budgetmodel SOLEX "Populair" in de kleur groen (dergelijke groene uitvoeringen blijven tot 1956 leverbaar)
- bandenmaat 26 x 1.1/2 x 1.5/8 of ook wel 26 x 1.1/2 x 1.3/4 ("650x45B"), deze wielen hebben 36 spaken
- Velgrem zowel voor als achter, remhandels van aluminium
- 49cc versie (1954-1956)
- kenmerk: "sleutelgat vorm" luchtfilter boven de cylinderkop
- motornummers 98.001-206.384
- cylinderkop is met vier bouten bevestigd, bougie schuin voorin geplaatst, diameter aandrijfrol 45mm
- vliegwielkap van staal, met nog maar een schroef vastgezet
- toerental 2400 tpm / vermogen 0.5 pk / snelheid 25 km/h
- kamzuiger, boring x slag: 39.5 x 40 mm
- in modeljaar 1954 worden er zowel uitvoeringen met 26 inch wielen als ook (vanaf motornummer 125.860) met 24 inch wielen (ook met 36 spaken in plaats van 32) geleverd, in beide uitvoeringen soms met terugtraprem (Beckson remnaaf)
- koplamp meestal zwart, aluminium kleur komt ook voor
- tank met gladde zijkant, inhoud 1.1/4 liter
- vanaf 1955 worden er een terugtraprem (Beckson remnaaf) en de kleinere bandenmaat 24 x 1.1/2 x 1.3/4 ("600x45B") standaard gemonteerd. Deze wielen hebben daarbij 32 spaken
- grote vrijstaande koplamp nu standaard in aluminium kleur met indikatie glas aan de bovenkant
| Koffertje (1957-1961) | INDEX |
- ongeveer 240.000 stuks geproduceerd
- hoofdkenmerk: de ronde (zwanenhals) buis vanaf de stuurbuis is nog maar tot de trapas zichtbaar en gaat hier over in rechthoekige vorm tot aan zadel.
- Boven de trapas bevindt zich een opbergplaats voor gereedschap onder een grijs of beige schuifdeksel ('koffertje'). De koplamp is ingebouwd in de zwart plastic motorafdekking
- framenummers: ingeslagen op de linkerkant van de zadelkolom
- uitvoering zonder koppeling 1957-1960
- vliegwielkap is voortaan van plastic, de tank krijgt 2 ribbels ter versterking
- tot einde 1957 (motornummer 257.200) blijft de sleutelgat-vorm luchtfilter, de kleine geluidsdemper en de kamzuiger van het laatste zwanenhals model gehandhaafd
- N.B. mogelijk is het bovenstaande jaartal 1957 onjuist en moet dit 1956 zijn
- vanaf 1958 wordt de luchtfilter ovaalvormig, de externe spoelpoort verdwijnt en de kamzuiger wordt vervangen door een uitvoering met platte bovenkant, boring x slag is 39.5 x 40, de geluidsdemper wordt vergroot en bevindt zich nu bij de spatlap
- Nederlandse overheid stelt gele strepen verplicht voor bromfietsen (in 1958 ?)
- vanaf motornummer 349.800 wordt de wielmaat verder verkleind tot 23 inch (met 28 spaken), witte flank banden van 23x2 (Franse maatvoering "550" of 1.75x19)
- er is ook van het koffertje een 'budget' versie gemaakt (relatief zeldzaam). Het typisch grijs plastic schuifdekseltje is hierbij vervangen door een vaste aluminium plaat.
- uitvoering met koppeling 1960-1961
- midden 1960 wordt de centrifugaal koppeling ingevoerd
- de motor heeft nu een vermogen van 0.6 pk bij maximaal 2400 tpm, de bougie is nog steeds zichtbaar
- motornummers 381.001-446.411
- de kompressieklep wordt voortaan niet meer door de motorlichter bediend
- de cylinder wordt geforceerd gekoeld door ventilator-schoepen op het vliegwiel
- tank inhoud wordt vergroot van 1.25 naar 1.4 liter
| OTO (1962 - 1967) | INDEX |
motornummers 446.412 - 687.500
- ongeveer 240.000 stuks geproduceerd
- hoofdkenmerk: framebuis vanaf het stuur is nog steeds rond, boven de pedalen is het gereedschapsbakje echter vervangen door een plat vlak met afgeronde hoeken. Het gereedschap bevindt zich voortaan in een koker met witte doppen aan het uiteinde van de bagagedrager
- framenummers: ingeslagen op de linkerkant van de zadelkolom
- toerental 2400 tpm / vermogen 0.6 pk / snelheid 30 km/h
- eerste uitvoeringen (tot motornummer 491.000) in beige, v.d. Heem sticker onder het stuur, letter "S" op frame onder het zadel
- vanaf 1963 (motornummer 491.001) is de bougie boven op de cylinder geplaatst, het luchtfilter is nu hoger, de geluidsdemper iets groter
- vanaf 1964 (motornummer 527.801) wordt de terugtraprem vervangen door een trommelrem
- alle volgende OTO uitvoeringen hebben goudbies stickers
-
In 1964/1965 is er ook een blauw frame met blauwe tank, vliegwiel- en
lampkap leverbaar (uitvoering "Ami"), de jasbeschermers zijn zowel
in 'heren' alsook in 'dames' uitvoering
- De overgang van Oto naar 3800 gaat geleidelijk. Voordat de SOLEX produktie juli 1967 definitief in Nederland stopt, wordt er nog een tussenmodel geproduceerd in diverse varianten ('onderdelen opmakers') met een rechthoekige beige koplamphouder maar nog steeds met de vertrouwde Nederlandse zadels, motoren (nummers 680.097-687.500) en Nederlandse velgen (met verhoging bij de spaak aansluiting).
| Solex 3800 (vanaf 1967) | INDEX |
Franse motornummers vanaf 4.003.301
- na aflevering van de laatste Nederlandse SOLEX exemplaren bij Van der Heem in 1967 worden alleen nog SOLEX 3800 uitvoeringen uit Frankrijk geleverd
- hoofdkenmerk: rechthoekige koplamp en een rechthoekig frame, het zadel heeft nog maar één veer, de velgen zijn plat bij de spaakaansluiting.
- framenummers: rechts ingeslagen op de framebuis bij het stuur, laatste versies hebben een frameplaatje op de stuurbuis geponst (met aanduiding "MBK").
- de gedegen Nederlandse kettingkast van alle SOLEX voorgangers heeft nu plaats moeten maken voor een Franse 'mooi-weer-variant'.
- rode sticker met witte cijfers "3800" voor op het luchtfilter
- de remhandels zijn van aluminium
- de zuiger heeft drie (smallere) zuigerveren
- toerental 4000 tpm, groter koppel en meer vermogen
- diameter aandrijfrol 42 mm (40, 38 en 36 mm komen echter ook voor)
- behalve de standaard zwarte zadels zijn er aanvankelijk ook donkergrijze varianten
- de tank krijgt een inhoud van 1.5 liter en is voortaan van kunststof
- toerental 3800-4000 tpm / vermogen 0.7 pk / snelheid ongeveer 30 km/h
| Bron vermelding | INDEX |
Tenslotte,
hoe ontstond mijn interesse voor het fenomeen SOLEX ? Jawel, ook mijn vader
heeft er diverse gehad. Zijn mooie zwanenhals (hier met hem op de foto)
werd later door mij aan de kant van de weg achtergelaten toen de carburundum
rol kapot sprong. Intussen is er een kleine verzameling ontstaan, de
zwanenhals is daarbij een van de favoriete exemplaren.
Johan
Spiertz
